اسد الله عبدلى آشتيانى
11
يكصد سند از روابط فرهنگ ايران و عراق ، موجود در كتابخانه مجلس شوراى اسلامى - تهران ، ايران ( فارسى )
شناخت و در تير ماه 1308 - ژوئيه 1929 اولين سفارت خانه ايران در عراق گشايش يافت . ولى دولت عراق و دولت انگلستان كه از طرف آن كشور در باره انجام خواست هاى معقول ايران قول مساعد داده بود . عملًا نه تنها هيچگونه اقدامى در رعايت حقوق ايران به عمل نيآوردند . بلكه نشان دادند كه منظور از اتمام وعده ها آن بود كه ايران دولت جديد التاسيس عراق را به رسميت بشناسد . دولت ايران كه به اشتباه خود پى برده بود . « طى ياداشت شماره ( 3276 ) مورخ 19 آذر 1310 - اول دسامبر 1931 به دولت عراق اعلام داشت : كه تحديد حدود 1914 از نظر ايران فاقد اعتبار است و آن را به رسميت نمى شناسد » 1 « 1 » و از آن تاريخ برخوردهاى جديد مرزى بر تيرگى روابط افزود . » 2 « 2 » اين موضوع البته در سال هاى بعد و تا سال 1316 خورشيدى و سال هاى بعد از آن باعث اختلافات شديد گرديد اما قرار بود كه اختلافات بين دو كشور توسط ملك فيصل اوّل پادشاه عراق و رضا شاه مورد بحث و تبادل نظر قرار گيرد كه با مرگ ملك فيصل اين مهم به انجام نرسيد . « ملك فيصل اوّل كه در مورد اختلافات ايران وعراق خود را با حسن نيت نشان مى داد . در تاريخ 26 آوريل 1932 - 6 ارديبهشت 1311 به ايران مسافرت كرد و در مذاكرات خود سعى نمود با اتخاذ روش دوستانه نظر مساعد ايران را جلب كند . پس از انجام مذاكرات مقدماتى توافق شد كه رضا شاه پادشاه ايران نيز در بهار سال آينده از عراق ديدن نمايد و بقيه مذا كرات ادامه يابد . ولى با مرگ ملك فيصل در برن در 8 سپتامبر 1933 - 17 شهريور 1313 اين مسافرت انجام نگرفت و به دنبال آن اختلافات بشدت ادامه پيدا كرد و منازعات مرزى افزايش يافت . » 3 « 3 » البته در 4 ژوئيه 1937 - تيرماه 1316 شمسى ، عهد نامه و پروتكلى نيز به امضاء رسيد كه داراى شش ماده بود و طرفين موظف به اجرا و تعهد هاى ساه هاى قبل يعنى : 4 نوامبر 1913 و تحديد حدود 1914 ميلادى بودند كه صدمات جدى به هر دو كشور و به روابط بين آنها وارد كرده است .
--> ( 1 ) 1 . همان منبع بالا ، وزارت امور خارجه ايران . I bid , p , 12 . ( 2 ) 2 . همان منبع بالا ، پارسا دوست ، 1269 ، چاپ چهارم ، ص 164 . ( 3 ) 3 . همان منبع بالا ، ص 164 .